Exploringthe Responsibility of ‘Āqilah as an Exception to the Rule of Wizr in Law and Jurisprudence

Document Type : Original Article

Author

M.A. in Criminal Law and Criminology, Al-Mustafa International University, Mashhad

Abstract

Theresponsibility of ‘āqilah has been under consideration and argued by jurists and legal specialistssince before Islam.‘Āqilah is the same as ‘aṣabahamongShi'a and Sunni jurists, which means male agnates of a murderer (who are liable for the payment of blood money). According to jurists, ‘āqilah are responsibleinthe cases like: unintentional homicide, intentional homicide andquasi intentional homicide committed by a minor and insane, intentional andunintentional homicidecommitted by a blind etc.,sixcasesoverall. Jurists believe that responsibility of ‘āqilah is not a prescriptive law, rather it isa situational law which means the liability is on the shoulders of the murderer in the first place. It is disputed that whether this rule is in force now or not. There are two ideasamong scholars concerning that does this responsibility is an exception to the rule of wizr (doer is the only responsibleperson of a crime) or not, and bothgroups have somereasons for their opinions. However, the reasons of both parties turn back to the base of blood money, for some believe that it belongs to penal code while the others consider it of civil code. In the viewpoint of Shi'a and Hanafijurists,blood money is a way to compensation, thus most of them believe that the rule of wizris notcapable ofexception.

Keywords


ü    قرآن کریم
ü    ابراهیم حسن، حسن(1964م)، تاریخ اسلام، چ7، النهضه المصریه، قاهره.
ü    ابن نجیم حنفی، زین الدین(بی‌تا)، البحررائق. ج24، چ2، دارالمعرفه، بیروت.
ü    بجنوردی، محمود موسوی(1366)، «دونکته از حقوق کیفری»، فصلنامه مطالعات حقوقی و قضایی، شماره 11 و 12.
ü    البیهقی(1354ش)، سنن‌الکبری، ج8،  چ1، دائرۀ المعارف نعمانیه حیدر آباد، هند.
ü    جصاص، ابی بکر(1428ق)، احکام القرآن، ج2، چ3، دارالکتب العلمیه، بیروت.
ü    جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر(1378)، ترمنولوژی‌حقوق، چ1، گنج‌دانش، تهران.
ü    جمال الدین، ابن منظور(2004م)، لسان العرب، ج11، چ3، دار صادر، بیروت.
ü    حرعاملی، محمدحسن(1379ق)، وسایل الشیعه، ج19، چ4، مکتبۀ الاسلامی، تهران.
ü    حصری، احمد(1413ق)، السیاسۀ الجزائیه، ج3، چ1،دارالجیل، بیروت.
ü    حلی، یوسف(1376ش)، مختلف الشیعه، ج9، چ1، مکتب الاعلام الاسلامی، قم.
ü    خزاعی، مجید(1386)، تحلیل فقهی حقوقی دیه، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت.
ü    رجب قزامل، سیف(2012م)، العاقله فی الاسلام، مکتبه الوفا القانونیه، اسکندریه، مصر.
ü    زحیلی، وهبه(1431ق)، الفقه الاسلامی و ادلته، ج6و7، چ32، دارالفکر، دمشق.
ü    زراعت، عباس(1378)، شرح قانون مجازات اسلامی بخش دیات، چ4، ققنوس، تهران.
ü    زیدان، جرجی(1924م)، تاریخ تمدن الاسلامی، ج5، چ3، هلال، مصر.
ü    الشاذلی، حسن علی(1977م)، الجنایات فی الفقه الإسلامی، چ1، دار الکتاب الجامعی، قاهره.
ü    صالحی، فاضل(1376)، دیه یا مجازات مالی، چ2، دفتر تبلیغات اسلامی، قم.
ü    طباطبایی، محمد حسین(1394ق)، المیزان فی تفسیر القرآن،چ2، دارالکتب الاسلامی، تهران.
ü    طوسی، محمد(1428ق)، المبسوط، چ2، نشر اسلامی، قم.
ü    محقق حلی، ابوالقاسم(1403ق)، شرایع الاسلام، چ2، دارالاضواء، بیروت.
ü    محمدعوض، عوض(1983م)، «نظریۀ العقل فی الفقه الشرعی»، مجموعه مقالات فقه پژوهشی، دفتر هشتم، فقه قضایی4.
ü    مرعشی شوشتری، محمد حسن(1373)، دیدگاه‌های نو در حقوق کیفری اسلام، چ1، میزان، تهران.
ü    مرغینانی، برهان الدین(بی‌تا)، الهدایه، ج2، دارالنفائس، بیروت.
ü    موسوی خمینی، روح الله(بی‌تا)، تحریرالوسیله، چ2، نشر آداب، نجف.
ü    نجفی، محمد حسن(1981م)، جواهر الکلام. چ 7. داراحیاء التراث، بیروت.
ü    النص، احسان(1421ق)، قبائل العربیه، چ1، مؤسسۀ الرساله، بیروت.