بهره ‏برداری از وثیقه در ازای هزینه‏ های نگهداری آن در فقه اسلامی و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد مقدس

2 دانش آموخته سطح 3 حوزه علمیه خراسان-مشهد مقدس

3 دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه خراسان-مشهد مقدس

چکیده

پس از به وثیقه گذاشتن عین مرهونه آنچه محل ابهام است این پرسش است که اگر مرتهن، پس از گرفتن وثیقه جهت نگهداری آن، متحمل هزینه‌هایی شده باشد، آیا در قبال هزینه های مزبور، حق دارد از منافع مال مرهونه استفاده نموده یا برای دریافت هزینه‌ها باید مستقیما به راهن مراجعه کرده و حق ندارد از منافع مال، استفاده نماید؟ دو رویکرد کلی در این باره در میان فقهای امامیه وجود داشته باشد همچنانکه فقهای اهل سنت نیز اختلاف دارند. با عنایت به کاربردی بودن این موضوع در قراردادهای توثیقی و سکوت قانونگذار در قانون مدنی و عدم وجود پیشینه‌ای جامع در این باره، پژوهش حاضر که بر روش توصیفی ـ تحلیلی سامان یافته بر این باور است، دیدگاه جواز استفاده از منافع مال مرهونه به واقع نزدیکتر بوده و می تواند در رفع نیازهای روز فعالان اقتصادی کاربرد بیشتری داشته باشد. نگرش جواز استفاده را دلایلی مانند: تمسک به قواعد عام اولیه و ثانویه، رجوع به اراده مفروض طرفین و ایجاد فضای تضمین و اطمینان برای طلبکاران در مبادلات تجاری تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Exploitation of collateral in exchange for its maintenance costs in Islamic jurisprudence and Iranian law

نویسندگان [English]

  • Gholamreza Yazdani 1
  • Hassan Ardemeh 2
  • mahdi miri 3
1 گروه حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد مقدس
2 دانش آموخته سطح 3 حوزه علمیه خراسان-مشهد مقدس
3 دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه خراسان-مشهد مقدس
چکیده [English]

After pledging the mortgaged property, what is unclear is the question of whether the mortgagee, after taking the collateral to maintain it, has incurred expenses in return for the said expenses, does he have the right to use the benefits of the mortgaged property or must he directly refer to the mortgagor to receive the expenses and does not have the right to use the benefits of the property? There are two general approaches in this regard among the Imamiyya jurists, as Sunni jurists also differ. Considering the applicability of this issue in confirmation contracts and the silence of the legislator in the civil law and the lack of comprehensive background in this regard, the present study, which is organized on the descriptive-analytical method, believes that the perspective of allowing the use of the benefits of the mortgaged property is closer to reality and can be more useful in meeting the current needs of economic activists. The perspective of allowing the use is confirmed by reasons such as: adherence to primary and secondary general rules, reference to the assumed will of the parties, and creating an atmosphere of guarantee and confidence for creditors in commercial transactions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deed with usufruct
  • mortgage contract
  • interests in the mortgaged property
  • Islamic jurisprudence