«مسئولیت کیفری نقصان یافته در اثر اختلالات روانی نزدیک به جنون از منظر فقه امامیة و حنفی با نگاهی به حقوق عرفی»

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 جامعة المصطفی (ص) العالمیة، نمایندگی خراسان رضوی، مشهد.

2 هیت علمی دانشگاه آزاد

3 عضو هیئت علمی جامعه المصطفی

چکیده

اصطلاح «مسئولیت کیفری نقصان یافته» که ریشه در حقوق غربی و کامن لا دارد، عبارت است از کاهش مسئولیت کیفری در همه مواردی که یکی از ارکان اهلیت کیفری، یعنی ادراک و اختیار، دچار اختلال و نه کاملاً سلب شود. قلمرو این نوع مسئولیت از منظر این پژوهش اختصاص به جرم خاصی ندارد، اما با توجه به تغییر و تعطیل ناپذیری مجازات‌های حدی، قصاص و تعزیرات منصوص شرعی عمده بحث‌ها در این نوشتار مربوط به این دسته از جرائم می‌شود. عوامل اختلال در ارکان مسئولیت کیفری متعدد است، اما در این پژوهش، تنها اختلالات روانی کمتر از جنون موردبررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، مسئولیت کیفری نقصان یافته در اثر اختلالات روانی را به‌صورت تطبیقی از دیدگاه فقه امامیة و حنفی و با نگاهی به داده‌های علوم جرم شناختی و حقوق عرفی موردبررسی قرار داده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد، به‌رغم فقدان یک دیدگاه جامع و روشن در رابطه با نقصان مسئولیت کیفری در فقه اسلامی و البته حقوق موضوعه غالب کشورهای جهان، ادله محکم و اطمینان آوری در منابع اصلی شریعت اسلامی، یعنی کتاب، سنت و عقل در تأیید این نوع مسئولیت کیفری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

"diminished responsibility due to mental disorders from the perspective of Imamiah and Hanafi jurisprudence with a view to customary law"

نویسندگان [English]

  • Sayyed Abdulbasir Hosseini 1
  • abbas sheikholeslami 2
  • mohammad bagher gerayeli 3
1 Al Mustafa International University, Khorasan Razavi branch, Mashhad.
2 Faculty of Mashhad Azad University
3 Faculty member of AlMustafa International University
چکیده [English]

The term "diminished criminal responsibility", which has its roots in Western and common law, means the reduction of criminal responsibility in all cases where one of the pillars of criminal capacity, namely perception and free will, is impaired and not completely denied. From the point of view of this research, the scope of this type of responsibility is not specific to a specific crime, but due to the change and the inevitability of limited punishments, Qisas and Sharia punishments, the main discussions in this article are related to this category of crimes. The factors of disorder in the elements of criminal responsibility are numerous, but in this research, only mental disorders have been examined less than insanity. The present study has analyzed the criminal responsibility of diminished due to mental disorders in a descriptive-analytical way from the perspective of Imami and Hanafi jurisprudence and by looking at the data of criminology and customary law. The findings of this research show that, despite the lack of a comprehensive and clear point of view regarding the lack of criminal responsibility in Islamic jurisprudence and of course the dominant subject laws of the world, strong and reassuring evidence in the main sources of Islamic Sharia, i.e. the book, tradition and reason, in support of this There is a type of criminal liability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Impaired criminal responsibility
  • perception
  • insanity
  • mental disorders