امکان اشتراط مأکوله بودن کالای سرقتی و اضطرار در حکم سرقت در ایام قحطی در فقه مذاهب خمسه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مازندران

چکیده

شارع مقدس از باب امتنان توجه خاصی به حکم سرقت در ایام قحطی داشته و به صورت فی الجمله حد قطع را بر سارق منتفی دانسته است. در ماده 268 قانون مجازات اسلامی نیز از جمله شرایط سرقت حدی، عدم وقوع سرقت در ایام قحطی و گرسنگی است. از لحاظ فقهی هرچند در اصل پذیرش این شرط اختلافی نیست، منتها در نحوه پذیرش این شرط اختلاف نظرهایی از ناحیه فقیهان از جهات متعددی همچون شرطیت مأکوله بودن اموال سرقتی و نیز شرطیت اضطرار به سرقت مشاهده می‌شود. نگارنده در این مقاله در شرطیت ماکوله بودن اموال سرقتی، اقوال و ادله فقها را مورد نقض و ابرام قرار داده و با در نظر گرفتن مناسبت بین موضوع و حکم به نظریه ثالثی غیر از انظار فقها می‌رسد. از اینکه اگر سرقت در سال قحطی از باب رفع جوع و گرسنگی صورت گیرد، حد قطع بر سارق اجرا نمی‌شود. بدون اینکه هیچ فرقی بین ماکوله بودن و غیرماکوله بودن اموال باشد. نیز جاری نساختن حد بر سارق، مشروط به قید اضطرار سارق به سرقت نیست، چرا که گذشته از به دنبال داشتن لغویت عنوان«عام مجاعه»، هیچ ملازمه‌ای بین ایام مجاعه و اضطرار نیست.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The possibility of requiring stolen goods to be edible and emergency to be considered theft during times of famine in the jurisprudence of the five schools of thought

نویسنده [English]

  • Seyed Mojtaba hoseinnezhad
دانشیار فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مازندران
چکیده [English]

The holy lawgiver has paid special attention to the ruling on theft during famine and has ruled out the hadd punishment on the thief in general. In Article 268 of the Islamic Penal Code, one of the conditions for hadd theft is the absence of theft during famine and hunger. From a jurisprudential perspective, although there is no disagreement in principle about accepting this condition, there are differences of opinion among jurists in the way of accepting this condition from several aspects, such as the condition of the stolen property being makula and the condition of necessity for theft. In this article, the author refutes and concludes the statements and evidence of jurists on the condition of the stolen property being makula and, by considering the relevance between the subject and the ruling, he arrives at a third theory other than the view of jurists. That is, if the theft is committed in a year of famine to satisfy hunger and hunger, the hadd punishment is not applied to the thief. Without making any difference between the property being makula and non-makula. Also, not imposing the hadd on a thief is not conditional on the thief being forced to steal, because apart from the absurdity of the term “famine year”, there is no connection between the famine and the emergency

کلیدواژه‌ها [English]

  • theft
  • cut-off point
  • famine
  • application