رابطه تقصیر و عنصر روانی در حقوق جزا

نوع مقاله : مقاله علمی ترویجی

نویسنده

کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی جامعه المصطفی العالمیه مشهد

چکیده

واژه «تقصیر» در حقوق جزا به دو معنای متفاوت به کار رفته است: معنای اعم که مراد از آن رکن روانی و رابطه ذهنی فاعل و جرم است و معنای اخص که منظور از آن بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی است؛ تقصیر در این معنا در مقابل قصد مجرمانه به کار می‌رود. بسیاری از مؤلفان حقوق جزا این معنا از تقصیر را با عناوینی چون خطای غیر عمدی و خطای جزایی تعبیر نموده‌اند. در این تحقیق مقصود از تقصیر، معنای اخص که مرادف با خطای کیفری است، می‌باشد. نکته اصلی در تقصیر جزایی رابطه آن با رکن روانی است. برخی بر این اعتقادند که در جرایم غیر عمدی، رکن روانی همان «تقصیر» است. گروهی دیگر با توجه به ماهیت عنصر روانی که امری ذهنی است، اموری چون بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی را جانشین رکن روانی دانسته‌اند. در رابطه با توجیه عنصر روانی در جرایم مبتنی بر تقصیر جزایی که از نوع فعل هستند نه امری ذهنی، حقوقدانان پنج توجیه ارائه نموده‌اند.
 
برای دریافت اصل مقاله، از نورمگز و یا مگیران ، آدرس های زیر را کپی و در نوار آدرس مرورگر خود وارد نمایید:
مگیران:
 https://www.magiran.com/paper/1595077
نورمگز:
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1199264

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The criminal fault and its relation to the mens rea

نویسنده [English]

  • Sayed Hasan Alavi
MA in criminal law and criminology, Al-Mustafa International University
چکیده [English]

In criminal law the term “fault” is used in two different meanings: a general meaning that is the mens rea and the mental relationship between the criminal and the crime, and a specific meaning that is carelessness and recklessness in which fault is used versus the criminal intention. Many of criminal law authors give this concept the titles such as “unintentional fault” and “criminal fault”. In this paper, we mean by “fault” its specific meaning which is synonym for “criminal fault”.
The main point in criminal fault is its relation to the mens rea. Some hold that in unintentional offences fault is the mens rea. Some others considering the nature of the mens rea, which is a mental matter have replaced it with elements such as carelessness and recklessness. To justify the mens rea in the offences based on criminal fault which is an act not a mental matter, the lawyers have put forward fife explanations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • criminal default
  • criminal fault
  • mens rea
  • carelessness
  • recklessness
  • criminal liability
-   ابراهیم الزلمی، مصطفی(1983م)، المسئولیۀ الجنائیۀ فی الشریعۀ الاسلامیۀ(دراسۀ مقارنۀ بالقانون)، بغداد: مطبعۀ اسد.
-   احدی، فاطمه(1393)، اندیشه‌های نو در باب خطای کیفری(مطالعه تطبیقی حقوق ایران و انگلستان)، چ1، تهران: مجد.
-   اخنوخ، ابراهیم زکی(1962م)، حالۀ الضرورۀ فی القانون العقوبات، قاهره: دارالنهضۀ.
-   اردبیلی، محمدعلی(1381)، حقوق جزای عمومی، چ4، تهران: میزان.
-   پاد، ابراهیم(1352)، حقوق کیفری اختصاصی، چ3، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
-   ثروت، جلال(2003م)، نظریۀ الجریمۀ المتعدیۀ القصد، منشورات الحلبیۀ الحقوقیۀ.
-   جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1372)، ترمینولوژی حقوق، چ6، تهران: گنج دانش.
-   ــــــــــــــــــــــــــ(1388)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، چ4، تهران: کتابخانه گنج دانش.
-   رمسیس، بهنام(1976)، الجریمۀ و المجرم و الجزاء، اسکندریه: منشائات المعارف.
-   زاهدی، لطیف(1351)، تحریک به ارتکاب جرم، تهران: چاپخانه سپهر.
-   صادقی، محمدهادی(1378)، حقوق جزای اختصاصی، چ15، تهران: میزان.
-   صانعی، پرویز(1372)، حقوق جزای عمومی، چ2، تهران: گنج دانش.
-   صدارت، علی(1340)، حقوق جزا و جرم‌شناسی، کانون معارف.
-   عبدالملک، جندی(1942م)، الموسوعۀ الجنائیۀ، الطبعۀ الثانیۀ، بیروت: دارالعلم للجمیع.
-   عوض، محمدعوض(1980)، قانونالعقوبات(القسم العام)، اسکندریه: دارالمطبوعات الجامعیه.
-   الفاضل، محمد(1976م)، المبادی العامۀ فی التشریع الجزایی، دمشق: جامعۀ الدمشق.
-   القهوجی، علی عبدالقادر(2009م)، قانون العقوبات(القسم العام)، بیروت: الحلبی‌الحقوقیۀ.
-   گارو(1344)، مطالعات نظری و عملی در حقوق جزا، ترجمه ضیاءالدین نقابت، تهران: ابن‌سینا. 
-   محسنی، مرتضی(1376)، کلیات حقوق جزا، چ1، تهران: گنج دانش.
-   محمود مصطفی، محمود(1961م)، قانون العقوبات(القسم العام)، مصر: مکتبۀ القاهره الحدیثۀ.
-   معلوف، لویس(1387)، المنجد، ترجمه احمد سیاح، چ8، انتشارات اسلام.
-   المقری الفیومی، احمدبن‌محمد(بی‌تا)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، چ1، قم: دار الهجره.
-   ملک‌زاده، فهیمه(1389)، اصطلاحات تشریحی حقوق جزا، چ1، تهران: مجد.  
-   میرسعیدی، سیدمنصور(1383)، مسئولیت کیفری، چ1، تهران: میزان.
-   نجیب حسنی، محمود(1962م)، قانون العقوبات(القسم العام)، مصر: دارالنهضۀ العربیه.
-   نور بها، رضا(1383)، زمینه حقوق جزای عمومی، چ11، تهران: کتابخانه گنج دانش.
-   Fletcher, George (1988) Basic concepts of criminal law Oxford University Press.
-   Smith, J and Hogan, (1988) B, Criminla Law, 6th Edition, London: Butter Worth.