حکم تکلیفی معاملات اینترنتی باینری آپشن

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه الهیات، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنرکرمان، کرمان، ایران،

2 دانشیار، گروه الهیات، دانشکده حقوق و الهیات ، دانشگاه شهیدباهنر کرمان،

3 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه باهنر کرمان.

چکیده

باینری آپشن یکی از انواع فعالیت‌های تجاری اینترنتی است که امروزه در سطح جهانی قابل رؤیت است. در این معامله، کارگزار با سود معین واسطۀ طرفین معامله است و هریک از طرفین مبلغی را به‌عنوان سرمایۀ اولیه، وارد حساب خود می‌نمایند. معامله‌گر، بر اساس تحلیلی از نوسانات قیمت، در یک محدودۀ زمانی، قیمت آتی یک دارایی را پیش‌بینی می‌کند. در ازای پیش‌بینی صحیح، معامله‌گر اصل سرمایه و سود معین‌شده را دریافت می‏کند و در غیر این صورت، تمام سرمایۀ اولیه را از دست می‌دهد. به‌جهت رواج روزافزون این نوع معامله، تبیین حکم فقهی آن امری ضروری به نظر می‌رسد. در این تحقیق کوشش بر آن است که حکم تکلیفی معاملات باینری آپشن در فقه امامیه استنباط و در حد امکان دیدگاه فقیهان معاصر شیعه، از طریق استفتا، جمع‌آوری و تدوین گردد. بعضی از فقیهان قائل به عدم جواز معاملات باینری آپشن می‌باشند و کسب درآمد از این طریق را دچار اشکال می‌دانند. بعضی دیگر نیز به‌شرط قرارگرفتن در ضمن شرایط شرعی معامله آن را بلامانع دانسته‌اند. در این میان، قول به عدم جواز، با استناد به قرآن و سنت و قواعد فقهی، به‌جهت شبه‌صوری‌بودن، فقدان شرایط صحت معامله و شباهت به قمار، از اتقان بیشتری برخوردار می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Islamic Juridical Ruling on Binary Option Internet Transactions

نویسندگان [English]

  • Seyedeh Fatemeh Tabatabaee 1
  • Abdolreza Mohammadhosseinzadeh 2
  • Mansoureh Mansouri-Sirchi 3
1 Department of Theology, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran,
2 Associate Professor, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kermanکرمان
3 .M.A student, Department of Theology, Faculty of Law and Theology, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran,
چکیده [English]

   Binary option is a type of internet-based commercial activity that is observable globally today. In this transaction, the broker acts as an intermediary between the parties with a predetermined profit. Each party deposits an amount as initial capital into their account. The trader, based on an analysis of price fluctuations within a specific timeframe, predicts the future price of an asset. In return for a correct prediction, the trader receives their principal investment and the predetermined profit; otherwise, they lose their entire initial capital. Due to the increasing prevalence of this type of transaction, clarifying its jurisprudential ruling appears to be essential. This research endeavors to deduce the juridical ruling on binary option transactions within Imāmī jurisprudence and, as far as possible, to collect and compile the views of contemporary Shīʿa jurists through istiftāʾ. Some jurists maintain that binary option transactions are impermissible (la-jawāz), considering income derived through this method problematic. Others have deemed it permissible (bilā-māniʿ), provided it adheres to the Sharʿī conditions of a valid transaction. Among these viewpoints, the position of impermissibility holds greater soundness, based on the Qurʾan, the Sunnah, and jurisprudential principles, due to its semblance of being artificial (shibh-i ṣūriyat), its lack of conditions for a valid transaction, and its similarity to qimār (gambling).

کلیدواژه‌ها [English]

  • juridical ruling
  • internet transactions
  • binary option
  • qimār
  • harm (ḍarar)
ابن‌اثیر، مبارک بن محمد. (1367). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر. قم: مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۰۴ق). لسان العرب (چاپ سوم). بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
آریان‌پور، منوچهر. (۱۳۸۷). فرهنگ همراه پیشرو آریان‌پور (چاپ شصت‌وسوم). تهران: نشر الکترونیکی و اطلاع‌رسانی جهان رایانه.
اصفهانى، حسین بن محمد راغب. (۱۴۱۲ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالعلم.
اکبرینه، پروین و محمودزاده، فریبا. (۱۳۹۵). قراردادهای الکترونیکی. کنگرۀ بین‌المللی علوم اسلامی، علوم انسانی. تهران.
باقی‌زاده، محمدجواد و امیدی‌فرد، عبدالله. (۱۳۹۳). ضرورت حفظ نظام و منع اختلال در آن در فقه امامیه. فصلنامۀ شیعه‌شناسی، سال ۱۲، (۴۷).
بجنوردى، سید محمد. (۱۴۰۱ق). قواعد فقهیه (چاپ سوم). تهران: مؤسسۀ عروج.
بستانى، فواد افرام. (۱۳۷۵). فرهنگ ابجدى (چاپ دوم). تهران: اسلامی.
جوهرى، اسماعیل بن حماد. (۱۴۱۰ق). الصحاح. بیروت: دارالعلم للملایین.
حائرى، سید علی بن محمد. (بی‌تا). ریاض المسائل. قم: مؤسسۀ آل البیت (ع).
حلّى، مقداد بن عبدالله. (۱۴۲۵ق). کنز العرفان فی فقه القرآن. قم: انتشارات مرتضوی.
خراسانى، آخوند محمدکاظم بن حسین. (۱۴۰۹ق). قاعدة الضرر و الاجتهاد و التقلید. قم: مؤسسۀ آل البیت (ع).
خمینى، سید روح‌الله موسوى. (۱۴۱۵ق). المکاسب المحرمة. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینى، سید روح‌الله موسوى. (۱۴۲۳ق). ولایت فقیه (چاپ دوازدهم). تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینى، سید روح‌الله موسوى. (بی‌تا). القواعد الفقهیة و الاجتهاد و التقلید. قم: مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
خوانسارى، سید احمد بن یوسف. (۱۴۰۵ق). جامع المدارک فی شرح مختصر النافع (چاپ دوم). قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
خویى، سید ابوالقاسم موسوى. (بی‌تا). مصباح الفقاهة.
دزفولى، مرتضى بن محمد امین انصارى. (۱۴۱۱ق). کتاب المکاسب. قم: منشورات دارالذخائر.
دزفولى، مرتضى بن محمد امین انصارى. (۱۴۲۱ق). صیغ العقود و الایقاعات. قم: مجمع اندیشۀ اسلامی.
رضائی‌راد، عبدالحسین. (۱۳۸۹). گستره کارآمدی قاعده فقهی لاضرر. حقوق: حقوق اسلامی، (۲۵).
السان، مصطفی. (۱۳۸۵). ایجاب و قبول معاملات الکترونیکی. حقوق: تحقیقات حقوق، (۴۳).
سبزوارى، سید عبدالاعلى. (۱۴۱۳ق). مهذّب الأحکام (چاپ چهارم). قم: مؤسسۀ المنار.
صفا، احمدرضا و افشار، مهدی. (۱۴۰۰). بررسی فقهی و حقوقی فعالیت باینری آپشن. فصلنامۀ علمی اقتصاد اسلامی، (۸۲).
طالب‌احمدی، حبیب. (۱۳۸۰). تأثیر غرر در معاملات. مجلۀ علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دورۀ ۱۷، (۱).
طریحى، فخرالدین بن محمد. (۱۳۷۵). مجمع البحرین (چاپ سوم). تهران: مرتضوی.
عاملى، زین‌الدین بن على. (۱۴۱۰ق). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: کتاب‌فروشی داورى.
علیدوست، ابوالقاسم. (۱۳۸۲). قاعده نفی غرر در معاملات. اقتصاد اسلامی، دورۀ ۳، (۹).
علیزاده اصل، محمد و موسویان، سید عباس. (۱۳۹۴). بررسی ضابطه غرر در معاملات جدید. دوفصلنامۀ علمی پژوهشی تحقیقات مالی اسلامی، سال ۵، (۱).
فرحی، سید علی. (۱۳۹۰). تحقیق در قواعد فقهی اسلام. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
فیروزآبادى، محمد بن یعقوب. (۱۴۱۵ق). القاموس المحیط. بیروت: دارالکتب العلمیة.
فیومى، احمد بن محمد مقرى. (بی‌تا). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: منشورات دارالرضی.
قرشى، سید على‌اکبر. (۱۴۱۲ق). قاموس قرآن (چاپ ششم). تهران: دارالکتب الاسلامیة.
قلی‌زاده، احد. (۱۳۸۶). تحلیل بر انعقاد الکترونیکی معاملات. پژوهشنامۀ بازرگانی، (۴۲).
قمّى، سید صادق حسینى روحانى. (۱۴۱۲ق). فقه الصادق علیه السلام. قم: دارالکتاب.
کلینى، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی (چاپ چهارم). تهران: دار الکتب الاسلامیه.
محدث نورى، میرزا حسین. (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسۀ آل البیت (ع).
محقق داماد، سید مصطفى. (۱۴۰۶ق). قواعد فقه (چاپ دوازدهم). تهران: مرکز نشر علوم اسلامى.
محقق داماد، سید مصطفی. (۱۳۸۳). قواعد فقه بخش جزایی (چاپ دهم). تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مصطفوى، حسن. (۱۴۰۲ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز الکتاب للترجمة و النشر.
موسوی بجنوری، سید محمد و شیرازی، محمدرضا. (۱۳۸۷). ابهام و لزوم رفع ابهام آن از مورد معامله. فقه و مبانی حقوق، سال ۴، (۱۳).
موسویان، سیّد عباس. (۱۳۹۱). بازار سرمایۀ اسلامی (۱). تهران: انتشارات پژوهشکدۀ فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
نائینى، میرزا محمدحسین غروى. (۱۴۲۴ق). تنبیه الأمة و تنزیه الملة. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه.
نجف‌آبادى، حسین‌على منتظرى. (۱۴۰۹ق). مبانى فقهى حکومت اسلامى. (محمود صلواتى و شکورى، مترجمان). قم: مؤسسۀ کیهان.
نراقی، احمد. (۱۴۱۷ق). عوائد الایام. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم.
نجفى، محمدحسن. (۱۴۰۴ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام (چاپ هفتم). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
واسطى، سید محمدمتضى حسینى. (۱۴۱۴ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع..