نگاهی به ظرفیت‌های فقهی جامعه اسلامی در پیشگیری جامعه‌مدار از زمینه‌های اقتصادی وقوع جرم

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس دانشگاه هرمزگان و دانشگاه آزاد اسلامی بندرعباس

2 فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام

چکیده

پژوهش­های بی­شماری در مورد ارتباط میان جرم و شرایط اقتصادی وجود دارد. نقش عامل­های اقتصادی از جمله فقر، بیکاری، نابرابری درآمدی و اقتصادی در وقوع جرایم علیه اموال و برخی جرایم همچون قتل، غیرقابل انکار است. هدف پژوهش حاضر نگاهی اجمالی و مختصر به مهم­ترین ظرفیت­های فقهی جامعه اسلامی از عبادات گرفته تا معاملات، برای پیشگیری جامعه مدار از برخی بسترهای اقتصادی وقوع جرایم­اند. در آموزه‌های فقهی با مبنای مالی و اقتصادی، بیشترین تأکید اسلام برای زدودن یا تقلیل جمعیت کیفری در حوزه پیشگیری اجتماعی، متمرکز است. البته این سخن بدین معنا نیست که در فقه رویکرد پیشگیری وضعی یا تنبیهی نفی شود، بلکه اصل و اساس آموزه­های اسلام، تربیت انسانهایی ذاتاً خوب و­ به اصطلاح تاب­آور در موقعیت­های مجرمانه است. نوشتار حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه­ای و اینترنتی انجام گرفته، نشان دهنده مغفول ماندن برخی از ظرفیت­های فقهی جامعه­مدار است. مبتنی بر یافته­های این نوشتار، ظرفیّت­های مدیریت نشده خمس و زکات و عقد غیر انتفاعی قرض الحسنه و عقود مشارکتی همانند شرکت و مضاربه برای پیشگیری از  بسترهای جرم­زایی همچون فقر، بیکاری و نابرابری اقتصادی، به عنوان أهم نتایج پژوهش حاضر توصیه می­گردد. سهم عقود مبادله­ای همانند اجاره به شرط تملیک، فروش اقساطی، خرید دین، سلف، ضمان و جعاله چون خود زمینه­ساز برخی بسترهای اقتصادی وقوع جرم هستند، می­بایست در بانکداری اسلامی به صورت محدود و اندک سیاست­گذاری شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A look at the jurisprudential capacities of the Islamic society in community-oriented prevention of the economic grounds of crime

نویسندگان [English]

  • Davood Saeedi 1
  • karim kokhaizadeh 2
1 instructor
2 Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ilam University
چکیده [English]

There are countless studies on the relationship between crime and economic conditions. The role of economic factors such as poverty, unemployment, income and economic inequality in the occurrence of crimes against property and some crimes such as murder is undeniable. The aim of the present research is to give a brief overview of the most important jurisprudential capacities of the Islamic society, from worship to transactions, for community-oriented prevention of some economic bases of crimes.
In jurisprudential teachings with financial and economic basis, the greatest emphasis of Islam is focused on removing or reducing the criminal population in the field of social prevention. Of course, this does not mean that in jurisprudence, the preventive or punitive approach is negated, but the essence of Islamic teachings is the training of inherently good and so-called resilient people in criminal situations.
The present article, which was done in a descriptive-analytical way and with reference to library and internet sources, shows that some community-oriented jurisprudence capacities have been neglected. Based on the , unemployment and economic inequality, as the most important results of the current research. It is recommended. The share of exchange contracts such as lease with the condition of possession, installment sale, purchase of debt, advances, guarantees and guarantees, as they are the basis of some economic platforms for the occurrence of crimes, should be limited and limited in Islamic banking.

کلیدواژه‌ها [English]

  • jurisprudence
  • crime prevention
  • crime costs
  • Islamic contracts
  • Islamic banking system