مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق

مطالعات فقه اسلامی و مبانی حقوق

تحلیل و بررسی استصناع با رویکرد انتقادی بر مبانی آیت‌الله هاشمی شاهرودی و آیت‌الله مومن

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، ایران.
2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، ایران.
3 طلبه سطح ۴ رشته فقه و اصول موسسه اموزش عالی حوزوی معصومیه قم، ایران.
چکیده
استصناع، توافق سفارش دهنده با صنعتگر برای تولید کالایی معین است. استصناع چندین قسم دارد که محل بحث، استصناع به عنوان التزام به ساختن کالا بدون تملیک مواد اولیه است. مشروعیت استصناع محل اختلاف میان فقهاست. قائلین به مشروعیت در ماهیت عقد استصناع اختلاف دارند. محقق هاشمی استصناع را عقدی غیرمستقل تحت عنوان بیع سلم و مشروط به قبض در مجلس عقد می داند. اما محقق مومن، اولا استصناع را عقدی مستقل دانسته و معتقد است آثار اختصاصی بیع مثل خیار مجلس در آن جاری نمی باشد. ثانیا بر فرض سلم بودن، قبض شرط نمی باشد. نویسندگان از طرفی با بررسی تحلیلی و انتقادی ادله طرفین و از طرفی با لحاظ قواعد شریعت، با رد اعای سلبی محقق هاشمی و اتخاذ مستقل بودن عقد استصناع، با تحلیل مفهوم عرفی عقد، آثاری چون انفساخ به موت و عدم مسوولیت وراث را در آن جاری می دانند. زیرا تملیک صورت نمی گیرد. لذا با فوت، منفسخ می شود و وراث مسوولیتی ندارند. در فرض پذیرش سلم بودن، با رد ادعای محقق مومن، آن را مشروط به قبض ثمن در مجلس می دانند. برای حل مشکل عدم قبض ثمن در قرارداد استصناع صلح استصناع پیشنهاد می گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Critical Examination of the Contract of Istisnāʿ in Light of the Jurisprudential Foundations of Ayatollah Hashemi Shahroudi and Ayatollah Mo'men

نویسندگان English

Saeed Ahmadifard 1
Sayyid Mojtaba Hosseinnezhad 2
Seyyideh Malihe Mirtabar 3
1 Assistant Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Fundamentals of Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Mazandaran, Iran.
2 Associate Professor of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Mazandaran University, Iran.
3 Level 4 student in Jurisprudence and Principles at Masoumiyeh Seminary Higher Education Institute in Qom, Iran.
چکیده English

استصناع، توافق سفارش دهنده با صنعتگر برای تولید کالایی معین است. استصناع چندین قسم دارد که محل بحث، استصناع به عنوان التزام به ساختن کالا بدون تملیک مواد اولیه است. مشروعیت استصناع محل اختلاف میان فقهاست. قائلین به مشروعیت در ماهیت عقد استصناع اختلاف دارند. محقق هاشمی استصناع را عقدی غیرمستقل تحت عنوان بیع سلم و مشروط به قبض در مجلس عقد می داند. اما محقق مومن، اولا استصناع را عقدی مستقل دانسته و معتقد است آثار اختصاصی بیع مثل خیار مجلس در آن جاری نمی باشد. ثانیا بر فرض سلم بودن، قبض شرط نمی باشد. نویسندگان از طرفی با بررسی تحلیلی و انتقادی ادله طرفین و از طرفی با لحاظ قواعد شریعت، با رد اعای سلبی محقق هاشمی و اتخاذ مستقل بودن عقد استصناع، با تحلیل مفهوم عرفی عقد، آثاری چون انفساخ به موت و عدم مسوولیت وراث را در آن جاری می دانند. زیرا تملیک صورت نمی گیرد. لذا با فوت، منفسخ می شود و وراث مسوولیتی ندارند. در فرض پذیرش سلم بودن، با رد ادعای محقق مومن، آن را مشروط به قبض ثمن در مجلس می دانند. برای حل مشکل عدم قبض ثمن در قرارداد استصناع صلح استصناع پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه‌ها English

Istisnāʿ
Salam Contract
An Independent Contract