تأملی در شرعیت «شخصیت حقوقی

نوع مقاله : مقاله علمی ترویجی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان

2 استادیار دانشگاه عدالت

چکیده

«شخص حقوقی» مفهومی پذیرفته شده در حقوق است که درستی آن از منظر شرع محل اختلاف است؛ گروهی از علما وجود آن را در شرع منکر شده­ و آن را از قیدوبند احکام شرع معاف می­دانند. برخی دیگر هر چند می­پذیرند در فقه غیر از اشخاص طبیعی، امور دیگری هم موضوع حق و حکم قرار گرفته است، اما مصادیق نوین شخص حقوقی را شرعی نمی­دانند و در نهایت طیفی دیگر مدعی شرعیت شخص حقوقی در تمامی مصادیق آن هستند. نگارندگان این سطور هرچند نظر دسته اخیر را نظری صحیح می­دانند، اما تمامی ادّله ارائه شده از سوی آنها را مُثبِت مدّعا نمی­دانند. شاید علّت تشتت آراء در موضوع مورد بحث، همین ضعف دلایل ارائه شده باشد. اموری مانند اطلاق لفظی ادّله بیع، تأیید مصوبات مربوط به شخص حقوقی از سوی شورای نگهبان و بنای عقلا به عنوان دلیل مستقل از منظر نویسندگان این مقاله مورد پذیرش نبوده و تنها الغای خصوصیت و بنای عقلایی که مورد تایید شارع قرار گرفته را دلیل ادّعای خود می­دانند.
 
برای دریافت اصل مقاله، از نورمگز و یا مگیران ، آدرس های زیر را کپی و در نوار آدرس مرورگر خود وارد نمایید:
مگیران:
 https://www.magiran.com/paper/2048295
نورمگز:
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1552720

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Key words: buying of the debt, discount, banking law. A reflection on the religiosity of “legal person”

نویسندگان [English]

  • حسین بهرامی 1
  • Mohamad Hossein Bsyati 2
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان
2 Asistant of Professor of Edalat University
چکیده [English]

“Legal person” is an accepted concept in law that its accuracy from perspective of Sharia is in dispute. Some of the Islamic scholars deny its existence in Sharia and hold it is free from Sharia conditions. Some others although accept that in the Islamic jurisprudence things other than real persons are also subject of canons and rights, they deny religiosity of the new forms of legal person. And finally some others claim that all forms of legal person are in accordance with Sharia. The authors although accept the last idea, do not believe that all of their arguments are able to prove their claims. The main cause of differences of the ideas on the issue may be the weakness of the reasons propounded. Reasons like lexical absoluteness of the reasons of sale, confirmation of the laws about legal person by the Guardian Council and the manner of the reasonable are not accepted as sufficient reasons by the authors of the paper. Only removal of exclusivity and the manner of the reasonable which is confirmed by the establisher of Sharia (Share’) are accepted as reasons.

کلیدواژه‌ها [English]

  • legal personality
  • religiosity
  • manner of the reasonable
  • capacity of possession
  • new examples of legal person
-  ابولحمد، عبدالحمید(1369)، «پیرامون یک رأی وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عالی کشور و مسأله شخصیت حقوقی دولت»، مجله کانون وکلا، ش150 و 151، ص: 130-101.
-  آقانظری، حسن(1390)، «مالکیت حقوقی نهادهای مالی»، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، س11، ش43، ص: 96-79.
-  بحرانی، یوسف بن احمد(1405ق)، حدائق الناضرة، ج22، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-  بحر العلوم، محمد بن محمد(1403ق)، بلغة الفقیه، ج4، چ4، تهران: منشورات مکتبة الصادق7.
-  بجنوردی، سیّد حسن(1419ق)، القواعد الفقهیة، ج4، چ1، قم: الهادی.
-  تفرشی، محمدعیسی(1378)، مباحثی تحلیلی از حقوق شرکت­های تجاری، ج1، چ1، تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
-   جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1382)، ترمینولوژی حقوق، چ13، تهران: کتابخانه گنج­دانش.
-   جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1386)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج2 و 3، چ3، تهران: کتابخانه گنج­دانش.
-   جعفری هرندی، محمد(1384)، «جایگاه شخصیت حقوقی»، مجله تخصصی فقه و مبانی حقوقی واحد بابل، ش1، ص: 66-51.
-  حرّ عاملی، محمد بن حسن(1409ق)، وسائل الشیعة، ج19 و27، چ1، قم: موسسه آل­البیت:.
-  حلّی، حسین(1415ق)، بحوث فقهیة، چ4، قم: موسسة المنار.
-   حکیم، سیّد محمد تقی(1418ق)، الأصول العامة، چ2، قم: المجمع العالمی لأهل البیت:.
-   حائری، سید کاظم حسینی(1423ق)، فقه العقود، ج1، چ2، قم: مجمع اندیشه اسلامی.
-   حائری، سید کاظم حسینی(1379)، مالکیت شخصیت­های حقوقی، قم: فقه اهل­البیت:، س6، ش21، ص: 40-17.
-  خمینی، سید روح­الله موسوی(1421ق)، کتاب البیع، ج2، چ1، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;.
-  ـــــــــــــــــــــــــــــ(1422ق)، استفتائات، ج‌2، چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-   موسوی خویی، سید ابوالقاسم(بی‌تا)، منیة السائل.
-   موسوی خویی، سید ابولقاسم(1410ق)، منهاج الصالحین، ج1، چ28، قم: مدینة العلم.
-   راوندی، قطب­الدین(1405ق)، فقه القرآن، ج2، چ2، قم: انتشارت کتابخانه آیت الله مرعشی.
-   رحمانی، محمد(1379)، شخصیت حقوقی وقف، میراث جاویدان، س8، ش2، ص: 66-50.
-   سیستانی، سیّد علی حسینی(1417ق)، منهاج الصالحین، ج1، چ5، قم: دفتر آیت الله سیستانی.
-   شهید ثانی، زین الدین بن علی(1413ق)، مسالک، ج5، چ1، قم: موسسة المعارف الإسلامیة.
-   ـــــــــــــــــــــــــــ(1410ق)، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، ج‌5، چ1، قم: کتابفروشی داوری.
-   صدر، سید محمد باقر(1405ق)، دروس فی علم الأصول، ج1، چ1، بیروت: دار المنتظر.
-   صدر، سید محمد باقر(1408 ق)، مباحث الأصول، ج2، چ1، مقرر.
-  صدر، سید محمد باقر(1417 ق)، بحوث فی علم الاصول، چاپ سوّم، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی: قم- ایران.
-   صفایی، سید حسین و قاسم­زاده، مرتضی(1382)، اشخاص و محجورین، چ8، تهران: سمت.
-   صفار، محمد جواد(1373)، شخصیت حقوقی جهات عامه، مجله قضائی و حقوقی دادگستری، ش11، ص: 48-31.
-   صالحی مازندرانی، محمد(1390)، مسئولیت مدنی دولت از دیدگاه فقهی، حقوق اسلامی، ش30، ص: 28-7.
-   طوسی، ابوجعفر(1407ق)، خلاف، ج4، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-   طوسی، ابوجعفر(1387ق)، مبسوط، ج3، چ3، تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
-   طباطبایی، سیّد علی(1418ق)، ریاض المسائل، ج10، چ1، قم: موسسه آل­البیت:.
-   طباطبایی یزدی، سیّد محمد کاظم(1409ق)، العروة الوثقى، ج2، چ2، بیروت: موسسة الأعلمی للمطبوعات.
-   طباطبایی یزدی، سیّد محمد کاظم(1414ق)، تکملة عروة الوثقی، ج1، چ1، قم: کتابفروشی داوری.
-   طاهری، حبیب­الله(1418ق)، حقوق مدنی، ج1، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
-  علامه حلّی، حسن بن یوسف(1388ق)، تذکرة الفقهاء، چ1، قم: موسسه آل­البیت:.
-  علامه حلّی، حسن بن یوسف(1413ق)، مختلف الشیعة، ج6، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
-   عاملی، سیّد جواد(1419ق)، مفتاح الکرامة، ج15، 17 و 21، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
-   عمید زنجانی، عباسعلی(1421ق)، فقه سیاسى، ج‌2، چ4، تهران: انتشارات امیر کبیر.
 فخر المحققین، محمد بن حسن(1387ق)، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، ج‌2، چ1، قم: مؤسسه اسماعیلیان