تبیین فقهی و حقوقی فروش بدون اذن اطلاعات تجاری محرمانه شرکت

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 استادیار مدعو گروه حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان (نویسنده مسئول)

2 استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه عدالت تهران

چکیده

آگاهی مدیران از اطلاعات تجاری محرمانه شرکت، این امکان را برای آن‌ها ایجاد می­کند که به واسطه فروش بدون اذن اطلاعات یادشده، دارایی خود را به صورت ناروا افزایش دهند و امکان محدودتری را برای آن بنگاه بازرگانی جهت استفاده از فرصت­ها و تحصیل ثروت فراهم نمایند، ازاین‌رو پژوهش حاضر درصدد بررسی چگونگی احقاق حقوق شرکت در فرض فوق و تبیین موضع نظام فقهی و حقوق موضوعه نسبت به آن ثروت می­باشد. پژوهش حاضر که به روش توصیفی، تحلیلی و با مطالعه و تتبع در آرای فقهای امامیه و حقوق‌دانان ایران صورت پذیرفته است، نشان می‌دهد که از جهت فقهی در خصوص به رسمیت شناختن حق اختراع که می­تواند قسمی از اطلاعات تجاری محرمانه باشد، اختلاف نظر وجود دارد. همچنین حقوق­دانان در رابطه با فروش بدون اذن اطلاعات تجاری شرکت، اتفاق نظر ندارند؛ برخی تحت تأثیر حقوق خارجی به استرداد ثروت تحصیل شده توصیه نموده­اند. طیفی دیگر از طریق قاعده اتلاف درصدد احقاق حق برآمده­اند. اطلاعات تجاری محرمانه با عنایت به بهره­مندی از سه مشخصۀ مفید، قابل تملک بودن و ارزش اقتصادی داشتن، مال محسوب می­شوند، ازاین‌رو در صورت فروش بدون اذن آن اطلاعات، غیرنافذ و در صورت تنفیذ، استرداد ثمن قابل پذیرش خواهد بود. البته به شرط آنکه اطلاعات در صلاحیت و متعلق به شرکت باشد. همچنین در فرض ردّ، آگاهی خریدار از آن‌ها نقص و زیان تلقی می­شود.
 
برای دریافت اصل مقاله، از نورمگز و یا مگیران ، آدرس های زیر را کپی و در نوار آدرس مرورگر خود وارد نمایید:
مگیران:
 https://www.magiran.com/paper/2193435
نورمگز:
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1698079

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential and legal explanation of selling confidential commercial information of the company without permission

نویسندگان [English]

  • hosein Bahrami 1
  • Muhammad Hussain Bayati 2
1 Assistant professor at faculty of law of Islamic Azad University of Gorgan
2 Assistant professor of jurisprudence and the bases of Islamic law, Adalat University of Tehran
چکیده [English]

Managers' knowledge of the Company's confidential business information allows them to illegally increase their assets by selling the information without permission and provide a more limited opportunity for the business to seize opportunities and acquire wealth. Therefore, the present study seeks to examine how the rights of the company in the above mentioned assumption are realized and to explain the position of the jurisprudential and statutory law system towards that wealth. The present study, which has been carried out in a descriptive, analytical method and by studying and investigating the opinions of Imamiah jurists and Iranian lawyers, shows that there is a jurisprudential disagreement regarding the recognition of patents, which can be part of confidential commercial information. Also, lawyers do not agree on the sale of company information without permission; some, under the influence of foreign law, have recommended the return of acquired wealth. Another spectrum seeks to realize the right through the rule of “loss”. Confidential commercial information is considered property due to the use of three features: usefulness, possessability and economic value, therefore, if the information is sold without permission, it will be ineffective and if it is enforced, the refund will be acceptable. Provided, however, that the information is within the competence of the company and belongs to it. Also, in case of rejection, the buyer's awareness of the information is considered as a defect and loss

کلیدواژه‌ها [English]

  • Business Company
  • manager
  • sell of information
  • Confidential
  • without permission
- آقانظری، حسن(1390)، مالکیت حقوقی نهادهای مالی، فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی، س11، ش43، ص 96-79.
- احمدوند، معروفعلی(1382)، مروری بر ماهیت شناسی پول و دیدگاه فقیهان، فقه، س10، ش36، ص 147-74.
- اصغری آقمشهدی، فخرالدین و شهرام اصغری(1389)، بررسی فقهی- حقوقی مالکیت فکری با رویکردی به نظر امام خمینی;، دوره 12، ش48، ص 16-1.
- اصفهانی، محمد حسین(کمپانی)،(1418ق)، حاشیة کتاب المکاسب، ج3، چ1، قم: انوار الهدی.
-  امامی، سید حسن(1370)، حقوق مدنی، ج1، چ6، تهران: انتشارات اسلامیه.
- ــــــــــــــــ(1384)، برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل و چک، چ9، تهران: سمت.
- باریکلو، علی­رضا(1383)، معامله خارج از حدود اختیار مدیر، اندیشه‌های حقوقی، س2، ش6، ص 52-35.
- بجنوردی، سید حسن(1419ق)، القواعد الفقهیه، ج 2، چ1، قم: نشر الهادی.
- پارساپور، محمد باقر(1380)، گزیده­ای از حقوق اموال، قم: دانشگاه قم( انتشارات اشراق).
- تفرشی، محمدعیسی(1378)، مباحثی تحلیلی از حقوق شرکت­های تجاری، ج1، چ1، تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1382)، ترمینولوژی حقوق، چ13، تهران: کتابخانه گنج دانش.
- ـــــــــــــــــــــــــــ(1386)، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج2 و4 ، چ3، تهران: کتابخانه گنج­دانش.
- جعفری هرندی، محمد(1384)، جایگاه شخصیت حقوقی، مجله تخصصی فقه و مبانی حقوقی واحد بابل، ش1، ص 66-51.
- حائری، سید کاظم حسینی(1423)، فقه العقود، ج1، چ2، قم: مجمع اندیشه اسلامی.
- ـــــــــــــــــــــــــــــ(1379)، مالکیت شخصیت­های حقوقی، فقه اهل­البیت:، س6، ش21، ص 40-17.
- ـــــــــــــــــــــــــــــ(1379)، بررسی فقهی حق ابتکار، فقه اهل­البیت:، س6، ش23، ص 103-95.
- حرعاملی، محمد­بن­حسن(1409)،  وسائل الشیعه، ج 25، چ1، قم: مؤسسه آل­البیت:.
- حکیم، محسن،(بی­تا)، نهج الفقاهه، چ1، قم: انتشارات 22 بهمن.
- داوودی، پرویز، نظری، حسن و سید حسین میرجلیلی(1388)، پول در اقتصاد اسلامی، چ1، تهران: سمت.
- رحمانی، محمد(1379)، شخصیت حقوقی وقف، میراث جاویدان، س8، ش2، ص66-50.
- رسائی­نیا، ناصر(1373)، کلیات حقوق بازرگانی(تجارت)، تهران: مؤسسه انتشاراتی ویستار.
- روحانی، سید محمد صادق(1414ق)، المسائل المستحدثه، چ4، قم: مؤسسه دار الکتاب قم المقدسه.
- شهیدی، مهدی(1384)، تعهدات، چ6، تهران: انتشارت مجد.
- صافی گلپایگانی، لطف­الله(1371)، استفتائات و نظرات پیرامون مسائل مستحدثه­ی فقهی و حقوقی، ش2و3.
- صدر، سید محمد باقر(1417ق)، اقتصادنا، چ1، قم: دفتر تبلیغات اسلامی شعبه خراسان.
- صفایی، حسین(1388)، دوره مقدماتی حقوق مدنی: اشخاص و اموال، چ10، تهران: میزان.
- عبادی، محمد­علی(1382)، حقوق تجارت، تهران: کتابخانه گنج دانش.
- عمید، حسن(1371)، فرهنگ عمید، چ2، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
- فخلعی، محمد تقی، حائری، محمد حسن و محمدعلی قاسمی، محمدعلی(1393)، تحلیل فقهی شخصیت حقوقی، آموزه­های فقه مدنی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ش9، ص30-3.
- فخلعی، محمدتقی و علی­اکبری بابوکانی، احسان(1393)، پژوهشی فقهی در مالیت و مالکیت خبر در رسانه­های جمعی و حقوق ناشی از آن، مطالعات اسلامی: فقه و اصول، س46، ش96، ص 132-105.
- کاتبی، حسینقلی(1387)، حقوق تجارت، چ12، تهران: کتابخانه گنج دانش.
- کاتوزیان، ناصر(1383)، اعمال حقوقی: قرارداد- ایقاع، چ9، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
- ـــــــــــــ(1382)، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چ37، تهران: شرکت سهامی انتشار.
- ـــــــــــــ(1383)، دوره مقدماتی حقوق مدنی: اموال و مالکیت، چ8، تهران: میزان.
- لنکرانی، محمد فاضل(1416ق)، القواعد الفقهیه، چ1، قم: چاپخانه مهر.
- محقق داماد، سید مصطفی(1406ق)، قواعد فقه، ج1و2، چ12، تهران: مرکز نشر علوم انسانی.
- مطهری، مرتضی(1368)، نظری به اقتصاد اسلامی، چ1، تهران: انتشارات صدرا.
- مکارم شیرازی، ناصر(1411ق)، القواعد الفقهیه، ج2، چ3، قم: مدرسه امیرالمومنین7.
-ــــــــــــــــــ، استفتائات، قابل وصول به صورت آنلاین در:https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=21&lid=0&catid=&mid=260641
- موسوی خمینی، سید روح‌الله(بی‌تا)، تحریر الوسیله، ج2، چ1، قم: مؤسسه مطبوعات دار العلم.
- نصیری، مرتضی(1379)، استفاده از فرصت­های شغلی در شرکت­های ایرانی، فصلنامه تأمین اجتماعی، س2، ش4، ص 186-173.
- ــــــــــــــ(1382)، مبانی حقوقی تأمین اجتماعی در ایران، چ1، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی.
- هاشمی شاهرودی، سید محمود(1374)، احکام فقهی کاهش ارزش پول، فقه اهل بیت:، ش، ص98-52.
- یوسفی، احمدعلی(1377)، پول جدید از نگاه اندیشمندان، فقه اهل البیت:، س4، ش16، ص150-108.
-  Campbell, Joseph Charles,(2014), Fiduciary Relationships in a Commercial Context, Sydney Law School Research Paper No. 14/26, 1- 69.
-  Martin, Elizabeth A.(1384), Dictionary of law, Fifth edition, Oxford: university press.
-  Miller, Paul B.(2011), A Theory of Fiduciary Liability, McGill Law Journal / Revue de droit de McGill, vol. 56, n° 2, 235- 288.
-  Nosworthy, Beth. (2010), Directors’ fiduciary obligations: Is the shareholder an appropriate beneficiary?, Australian Journal of Corporate Law, Vol. 24, No. 3, 282- 307.
-  Radan, Peter, Stewart, Cameron,(2010), Principles of Australian Equity and Trusts, Chatswood: LexisNexis.
-  Smith, Gordon.(2002), The Critical Resource Theory of Fiduciary duty, Vanderbilt Law Review, Vol. 55, 1399- 1497.
-  Williamson, Oliver E.(1985), The Economic Institutions of Capitalism Firms, Markets, Relational Contracting, Newyork: Free Press.