بررسی کیفر شرعی و قانونی معاونت در جرم در سنجۀ اصل قانون‌مندی مجازات‌ها

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق دانشگاه تبریز

2 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه تبریز (نویسنده مسئول)

چکیده

اصل قانون‌مندی جرایم و مجازات‌ها را شاه‌بیت حقوق کیفری نامیده‌اند. این اصل که مستلزم تعریف دقیق جرم و تعیین ضمانت اجراهای آن در قانون است، آثار گوناگونی دارد که مهم‌ترین آن‌ها حفظ حقوق و آزادی‌های شهروندان در برابر قدرت حاکمیت و استبداد قضایی است، ازاین‌رو، از قانونگذار انتظار می‌رود که به لوازم و اقتضائات این اصل درسرتاسر قوانین کیفری پای‌بند باشد. کلی‌گویی ماده 43 قانون مجازات اسلامی(1370) در بیان مجازات معاونت در جرم، مغایر اصل مذکور بود وگرچه با تصویب ماده 726 بخش تعزیرات قانون مذکور(1375) و تعیین حداقل مجازات جرم اصلی برای معاون جرم تاحدی از این کلی‌گویی کاسته شد، اما مشکل تعیین مجازات معاونت و مغایرت آن با اصل قانونی‌بودن تا حد زیادی پابرجا ماند. پس از سه دهه تجربه تقنین اسلامی در حوزه حقوق کیفری، مقنن با تصریح به اصل قانونی بودن در ماده 12 قانون مجازات اسلامی(1392)، در ماده 127 کوشیده است که با پرهیز از کلی‌گویی،کیفر معاونت در جرم را قانون‌مند سازد. با این همه، ترجیح شرع بر قانون و عدم تعیین نسبت ماده 127با مواد خاص معاونت در جرم، به تشتّت تصمیمات قضایی می تواند منجر شود که خود نیازمند اصلاح قانون یا صدور رأی وحدت رویه قضایی در راستای اصل قانون‌مندی و عدم تبعیض درکیفردهی است.
 
برای دریافت اصل مقاله، از نورمگز و یا مگیران ، آدرس های زیر را کپی و در نوار آدرس مرورگر خود وارد نمایید:
مگیران:
 https://www.magiran.com/paper/2193438
نورمگز:
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1698083

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Examining the Sharia and legal punishment of aiding and abetting in a crime considering the principle of legality of punishments

نویسندگان [English]

  • Hussein fakhr 1
  • Parizad Kavousi Khasraghi 2
1 Associate Professor In University Of Tabriz
2 MA in criminal law and criminology, Tabriz University
چکیده [English]

The principle of legality of crimes and punishments has been called the most important principle of criminal law. This principle, which requires a precise definition of the crimes and determining their sanctions in law, has various effects, the most important of which is the protection of citizens' rights and freedoms against the rule of law and judicial tyranny. Therefore, the legislature is expected to meet the requirements of this principle throughout the criminal laws. The generalization of Article 43 of the Islamic Penal Code (1370) in expressing the punishment of the aider in a crime was contrary to the mentioned principle, and although by enacting the Article 726 of Chapter of T’azirs in 1375 and determining the minimum punishment of the crime for the abettor, this generalization was reduced to some extent, the problem of determining the punishment of the abettor and its inconsistency with the principle of legality remained to a large extent. After three decades of experience in Islamic legislation in the field of criminal law, the legislator, by stating the principle of legality in Article 12 of the Islamic Penal Code (1392), in Article 127 has tried to legalize the punishment of abetting in crime by avoiding generalization. However, the preference of the Sharia over the law and the lack of determination of the relationship between Article 127 and the special articles of abetting in crime can lead to disharmony of judicial decisions, which itself requires amending the law or issuing a uniting verdict in line with the principle of legality and non-discrimination

کلیدواژه‌ها [English]

  • abetting in crime
  • principle of legality
  • abetting in specific laws
  • Sharia
  • Islamic Penal Code
- آقایی‌نیا، حسین(1395)، حقوق کیفری اختصاصی(جرایم علیه اشخاص)، چ15، تهران: میزان.
-  اردبیلی، محمد علی(1393)، حقوق جزای عمومی، ج2، چ32، تهران: میزان.
-  امیدی، جلیل(1394)، تفسیر قانون در حقوق جزا، چ1، تهران: انتشارات مرکز مطبوعات قوه قضاییه.
-  حبیب‌زاده، محمد جعفر و مصطفی محقق داماد(1391)، اصل قانونی بودن جرم و مجازات درحقوق ایران(اندیشه‌های حقوقی2: مجموعه مقالات حقوق کیفری عمومی)، چ1، تهران: انتشارات نگاه بینه.
-  حبیب‌زاده، محمد جعفر(1391)، رژیم قانونی حقوق کیفری عامل مؤثر در رشد و توسعه(اندیشه‌های حقوقی2: مجموعه مقالات حقوق کیفری عمومی)، چ1، تهران: انتشارات نگاه بینه.
-  حیدری، علی مراد(1394)، حقوق جزای عمومی:بررسی فقهی و حقوقی واکنش علیه جرم، چ1، تهران: انتشارات سمت.
-  خوئینی، غفور و سهیل ذوالفقاری(1390)، خلأهای تقنینی و اجرای فتوا در نظام قضایی ایران(تأملی بر اصل 167 قانون اساسی)، پژوهشنامه حقوق اسلامی، س12، ش2.
-  شاه‌حیدری‌پور، محمدعلی و تحصیل‌دوست(1393)، قانون مجازات اسلامی 1392 و نظریه‌های مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، چ1، تهران: انتشارات روزنامه رسمی کشور.
-  شاه‌ملک‌پور، حسن(1393)، فقه جزای استدلالی: تحلیلی بر جرایم حدی و احکام قصاص در فقه امامیه، چ1، تهران: نشر میزان.
-  صادقی، محمد هادی(1389)، حقوق جزای اختصاصی(جرایم علیه اشخاص)، چ17، تهران: نشر میزان.
-  صانعی، پرویز(1388)، حقوق جزای عمومی، چ2، تهران: طرح نو.
-  فلچر،ج.(1392)، مفاهیم بنیادین حقوق کیفری، ترجمه سید مهدی سیدزاده ثانی، چ3، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
-  محقق داماد، مصطفی(1379)، قواعد فقه(بخش جزایی)، چ1، تهران: مرکزنشرعلوم اسلامی.
-  مرادی، حسین(1395)، ضوابط و چالش‌های تعیین کیفر برای معاون جرم، مجموعه مقالات نکوداشت سیلویا تلنباخ، چ1، تهران: نشرمیزان.
-  مروارید، علی اصغر(1410ق)، سلسله الینابیع الفقهیه،(قصاص و دیات)، ج2، چ1، بیروت: مؤسسه فقه شیعه.
- مصدق، مصدق(1392)، شرح قانون مجازات اسلامی 1392 با رویکرد کاربردی، چ4، تهران: انتشارات جنگل/ جاودانه.
- معاونت آموزش قوه قضاییه(1387)، مجموعه نشست‌های قضایی(مسائل قانون مجازات اسلامی)، ج1و2، چ1، تهران: جاودانه.
-  مکارم شیرازی، ناصر(1376)، تفسیر نمونه، ج4، قم: دارالکتب الاسلامیه.
-  موسوی بجنوردی، سید محمد(1384)، مجموعه مقالات فقهی،حقوقی، فلسفی و اجتماعی، ج5، چ1، تهران: انتشارات پژوهشکده امام خمینی; و انقلاب اسلامی.
- موسوی خمینی، سید روح‌الله(بی‌تا)، تحریر الوسیله، ترجمه علی اسلامی، ج4، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- موسوی خوئی، سید ابوالقاسم(1393)، مبانی تکملۀ المنهاج، ترجمه علیرضا سعید، ج1، چ6، تهران: انتشارات خرسندی.
-  مهرپور، حسین(1368)، سرگذشت تعزیرات(نگرشی بر سیر قانونگذاری تعزیرات درجمهوری اسلامی ایران)، نشریه کانون وکلا، ش148و 149.
-  میرمحمدصادقی، حسین(1393)، حقوق کیفری اختصاصی(جرایم علیه اشخاص)، چ14، تهران: میزان.
-  نجفی، محمد حسن(1374)، جواهر الکلام، ج41، چ4،تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-  ولیدی، محمد صالح(1382)، بایسته‌های حقوق جزای عمومی، چ1، تهران: انتشارات خورشید.