بررسی احکام شهرسازی با رویکرد کاربری مسکونی

نوع مقاله: مقاله علمی

نویسنده

مدیر گروه فقه و معارف ، عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

الزامات نظام برنامه‌ریزی و طراحی کاربری‌ها در شهرسازی می‌تواند تابع احکام و قواعد  فقهی باشد. از آنجا که حوزه شهرسازی وسیع بوده و تحقیق گسترده‌ای را می‌طلبد، در این پژوهش، فقط به حوزه کاربری یعنی تعیین نحوه استفاده از زمین در حوزه کاربری مسکونی پرداخته ‌شده است. در این راستا علاوه بر بهره‌مندی از آیات قرآن، از روایات و سنت پیامبر گرامی اسلام9و اهل‌بیت: نیز بهره گرفته شده است. جستار حاضر می‌کوشد به این سؤال پاسخ دهد که آیا احکام فقهی از بُعد برنامه‌ریزی کاربری مسکونی بر شهرسازی تأثیری دارد؟ میزان و محل استقرار کاربری‌ مسکونی از جهت سازگاری و وابستگی و ظرفیت می‌تواند تحت تأثیر احکام فقهی شکل بگیرد. همچنین تطابق با ویژگی‌های اجتماعی فضای شهری، افزایش‌ یافته و بر این اساس سطح تعاملات اجتماعی که ناشی از  باورهای دینی شهروندان است، ارتقاء یابد. در شهری که بر اساس احکام فقهی برپا شود ایجاد نگرشی صحیح و رویکردی جدید به شهرسازی حاصل‌شده و نیز توسعه و نشر قوانین شهری با توجه به دستورات دین مبین اسلام انجام می‌گیرد. در آن صورت، شهروندان می‌توانند واجبات خود را به راحتی انجام و از محرمات دوری کنند.
 
برای دریافت اصل مقاله، از نورمگز و یا مگیران ، آدرس های زیر را کپی و در نوار آدرس مرورگر خود وارد نمایید:
مگیران:
 https://www.magiran.com/paper/2193444
نورمگز:
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1698087

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of the rules of urban planning with a residential use approach

نویسنده [English]

  • maryam vafadar nasrollahzade
head of fiqh department
چکیده [English]

The requirements of the planning system and design of land uses in urban planning can be subject to jurisprudential rules and regulations. Since the field of urban planning is large and requires extensive research, only the field of use, i.e. determining how to use land in the field of residential use has been addressed in this research. In this regard, in addition to benefiting from the verses of the Qur'an, the narrations and tradition of the Holy Prophet of Islam (PBUH) and the Ahl al-Bayt (AS) have also been used. The present article tries to answer the question whether jurisprudential rules have an impact on urban planning in terms of residential use planning? The amount and location of residential use in terms of compatibility and dependence and capacity can be formed under the influence of jurisprudential rules. Also, adaptation to the social characteristics of the urban space to be increased, and accordingly, the level of social interactions that results from the religious beliefs of the citizens to be improved. In a city that is established according to the rules of jurisprudence, creating a correct attitude and a new approach to urban planning is achieved, as well as the development and publication of urban laws according to the instructions of the religion of Islam. In that case, the citizens can easily perform their duties and avoid the prohibitions

کلیدواژه‌ها [English]

  • jurisprudential rules
  • city
  • urban planning
  • residential use
- ‏‏ابن بابویه قمی(شیخ صدوق)،  ابوالحسن علی بن حسین(۱۴۰۳ق)، الخصال، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین.
- ابن ح‍ی‍ون، ن‍ع‍م‍ان‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د(1385)، دعائم الإسلام، ج2، قم:  مؤسسه آل البیت:.
- احسائی(ابن‌جمهور)، محمدبن‌علی(1403ق)، عوالی اللآلی، قم: سیدالشهداء7.
- اخوت، هانیه، الماسی‌فر، نینا و محمد رضا بمانیان(1389)، معماری و شهرسازی سنتی در کشورهای اسلامی، تهران: هله طحان.
- انصاری، مرتضی(بی‌تا)، فرائد الاصول، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
- برقی، احمد بن محمد(1371)، المحاسن، ج2، قم: دارالکتب الاسلامیه.
- پاینده، ابوالقاسم(1383)، نهج الفصاحه، کلمات قصار پیامبر اکرم9 همراه با ترجمه فارسی و نمایه موضوعی، به اهتمام غلامحسین مجیدی خوانساری، قم: انصاریان.
- جمعى از مؤلفان، مجله فقه اهل بیت:(بالعربیه)، ج52، چ1، ، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت :.
- جوادی آملی، عبدالله(1395)، تفسیر تسنیم، قم: نشر اسراء.
- حرعاملی، محمد بن حسن(1409ق)، وسائل الشیعه تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، قم:  موسسه آل‌البیت: لاحیاء التراث.
- حسینى شاه عبدالعظیمى، حسین بن احمد(1363)، تفسیر اثنا عشرى، ج1، تهران: انتشارات میقات.
- حسینی شیرازی، محمد(ق1423)، تبیین القرآن، چ2، بیروت: دارالعلوم.
- حقیقت‌پور، حسین و همکاران(1392)، کرامت انسان در فقه و حقوق اسلامی، چ1، تهران: دانشگاه امام صادق7
- دشتی، محمد(1379)، ترجمه نهج البلاغه، چ1، قم: موسسه فرهنگی انتشارات ائمه:.
- راغب اصفهانى، حسین بن محمد(بی‌تا)، مفردات ألفاظ القرآن، لبنان: دارالعلم/ الدار الشامیة.
- سبحانی، جعفر(1394)، درس خارج فقه، قواعد فقهیه.
- صدر، محمد باقر(1412ق)، دروس فی علم الاصول، تهران: مجمع الفکر الاسلامی.
- طباطبایی، سید محمدحسین(1363)، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سیدمحمد باقر موسوی همدانی، قم: دارالفکر.
- طبرسی، حسن بن فضل(1390)، مکارم الاخلاق، ترجمه لطیف راشدی، قم: صبح پیروزی.
- ــــــــــــــــــــ(1395)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه حسین خداپرست، تهران: کتاب عقیق.
- ـــــــــــــــــــــ(1377)، جوامع الجامع، ترجمه جمعی از نویسندگان، چ2، مشهد: بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى آستان قدس رضوى.
- طبری، محمدبن جریر(1412ق)، تاریخ الرسل و الملوک(تاریخ طبری)، ج11، [بی‌جا]، [بی­نا].
- طیب، عبدالحسین(1378)، أطیب البیان فی تفسیرالقرآن، تهران: انتشارات اسلام.
- عاملی، جعفر مرتضی(1388)، شهر اسلامی، مشهد: سازمان فرهنگی، تفریحی شهرداری مشهد.
- عاملی، جعفر مرتضی(1389)، شهر اسلامی، نشانه‌ها و شناسه‌ها، قم: دفتر تبلیغات اسلامی شعبه خراسان رضوی، بوستان کتاب.
- فیاض، محمد اسحاق(1419ق)، محاضرات فى اصول الفقه(تقریرات درس آیت الله سید ابوالقاسم خوئى)، ق‍م: م‍وس‍س‍ۀ‌ ال‍ن‍ش‍ر الاس‍لام‍ی.
- قرائتی، محسن(1383)، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن.
- ـــــــــــــ(1393)، سیمای مسکن و شهر اسلامی، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
- الکتانی، محمد عبدالحی(2014م)، نظام الحکومه النبویه المسمی التراتیب الإداریه، بیروت: دارالکتب العلمیه.
- کلینی، محمد بن یعقوب(1365)، الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
- متقی هندی، علاءالدین(1413ق)، کنز العمال ف‍ی‌ س‍ن‍ن ‌‌الاق‍وال‌ و ‌الاف‍ع‍ال، ب‍ی‍روت: م‍وس‍سۀ‌ ال‍رس‍ال‍ه‌‏.
- مجلسی، محمد باقر(1403ق)، بحار الأنوار، بیروت: مؤسسه الأعلمی، موسسه الوفاء.
- مطهری، مرتضی(1363)، حماسه حسینی، ج1، چ93، تهران: صدرا.
- المظفر، محمد رضا(1372)، اصول الفقه، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
- مفضل بن عمر(1373)، توحید‌ مفضل(شگفتی‌های آفرینش از زبان امام صادق7)، ترجمه و نگارش: نجفعلی میرزایی، قم: هجرت.
- مکارم شیرازی، ناصر(1371)،تفسیر نمونه،ج8، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
- منتظری(1387)، منیة الطالب(تقریرات درس آیت الله نایینی)، قم: ارغوان دانش.
- منصور، جهانگیر(1379)، قوانین و مقررات مربوط به شهر و شهرداری، تهران: دیدار‏.
- موسوی خمینى، روح الله(1425ق)، تحریر الوسیلة، ترجمه علی اسلامى، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
- منتظری، حسین‌علی(1409ق)، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الاسلامیه، چ2، قم، نشر تفکر.
- نقی‌زاده، محمد(1379)، صفات شهر اسلامی از نگاه قرآن کریم، مجله صحیفه مبین، ش22.
- هاشمی شاهرودی، سید محمود(1395)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت:، قم :مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى.
- یکانی فرد، سید احمد رضا(1382)، تبیین و ارائه الگوی مناسب(بهینه) کاربری اراضی شهری در ایران، مطالعه موردی، شهر قزوین، رساله دکتری جغرافیا و برنامه­ریزی شهری، قزوین، دانشگاه تربیت مدرس.
محقق داماد، دکتر سید مصطفی(1393)، فقه محیط زیست– سایت cgie.org.ir